Iqbol » Rivoyatlar

Masnaviydan bir lavha

Iqbol — Sat, 04 Aug 2007 00:37:17 +0000

Mavlono’ning Masnaviysida quyidagi ma’noda bir hikoya bor ekan:
Bir kishi do’stining uyiga borib eshik qoqibdi. Do’st ichkaridan turib so’rabdi ” Kim u?”. Shunda kelgan kishi javob beribdi : “Menman.” Ichkaridagi do’st shuni aytibdi: “Hozir seni qabul qila olmayman, bandman”. Ziyoratga kelgan inson noiloj iziga qaytibdi. Va bir yil davomida do’st visolini ko’raolmay azob chekib hijron bilan yashabdi.

Bir yildan keyin, yana do’st uyiga qarab yo’l olibdi va eshikni yana bir bor taqillatibdi. Ichkaridan yana savol : “Kim u?”. Shunda kishi “Sen’man” deb javob beribdi. Shu onda, ihckaridagi do’sti aytibdiki: “Agar Men bo’lsang kirgin. Chunki bu makonda joy ikki kishi uchun torlik qiladi”.

Olimlar hayotidan bir lavha

Iqbol — Sat, 04 Aug 2007 00:34:25 +0000

Imom Shofiy (ra) yoshligida va ibodatga qattiq berilgan vaqtlarida Imom Muhammad (ra)ning yonida kechani o’tkizipti. Tunda Imom Shofiy (ra) turib, vaqtini namoz bilan o’tkizipti. Imom Muhammad (ra) esa yotog’iga yonboshlab tonggacha shu holatda o’tkazipti va bomdod namozi kirganda o’rnidan turip, tahorat yangilamasdan namozini o’qipti. Shunda Imom Shofiy bu holatini yoqtirmaganini Imom Muhammadga aytipti. Shunda Imom Muhammad (ra): “sen kechasi o’z nafsingni o’ylab ibodat qilib chiqding. Men esa tuni bilan Alloh (j.j.)ning Kitobi Qur’ondan Ummati Muhammad (saw) uchun mingdan ortiq hukm chiqardim. Yonboshlab olganimning sababi bunda biroz badanim rohatlanadi” deb javob bergan ekan.
Ismoil Hakki Bursawiy, Ruhul Masnawiy

Mene, tekel, feres

Iqbol — Fri, 03 Aug 2007 06:54:00 +0000

Nabuxdonosor o’ldi va o’g'li Balshodzor taxtga chiqqanida ming kishiga ziyofat berdi. Ben Amikdosh ibodatxonasiga tegishli bo’lgan oltin qadahlarni olib, ularda mehmonlariga sharob ikrom etdi. Sharob ichayotganlarida, bir odam barmog’i paydo bo’ldi va devorga bir yozuv yozdi. Qirol shu qadar qo’rqib ketdiki oyoqlari titray boshladi. Hech kim yozuvni o’qiy olmadi va “Bu xatni o’qib ma’nosini aytgan insonga qimmatbaho qizil libos va bo’yniga oltin taqinchoq beraman. Podshohligimni boshqarishda uchinchi inson bo’ladi” deb e’lon qildi. Podshohning butun olimlari kelishdi, lekin hech kim qo’l yozgan bitikni o’qiy olmadi. Shunda qirolicha podshohga Doniyol payg’ambarni eslatdi. Doniyol alayhissalom keltirildi. U qirolga shunday dedi :”Ey, podshohim! Buyuk Alloh otangizga bir qirollik, buyuklik va sharaf berdi va butun millatlar unga tobe’ bo’ldilar. Faqat, otangiz Allohga qarshi borganida butun bu ne’matlar undan olindi va otangiz insonlarning qirolliklari ustidan Allohning saltanati hukm surishini tushunib yetgunicha hayvon kabi yashadi. Hozir, sen, Nabuxdonosorning o’g'li Allohga qarshi ish qilding. Muqaddas qadahlarni Ben Amikdoshdan olib, ularda sharob ichding; oltin, kumush, temir, po’lat, taxta va toshdan bo’lgan, hech narsa ko’rmaydigan, eshitmaydigan, hech qanday ilmi bo’lmagan butlarga topinding. Va hayoting qo’llarida bo’lgan Zot – Allohga hech narsa bermading. Shuning uchun devorga ushbular yozildi: Mene, tekel va feres. Ma’nosi:

Mene : Allohning amriyla podshohliging poyoniga yetdi.

Tekel : Tarozida tortilding va nuqsonli chiqding.

Feres : Podshohliging bo’lindi va yarmi Madlarga, yarmi Forslarga berildi.

Doniyol alayhissalomga qimmatbaho qizil liboslar hadya etildi; bo’yniga oltin taqinchoqlar taqildi va podshohlikning uchinchi odami deb e’lon qilindi. Faqat, shu kechasi Qirol Balshodzor o’ldirildi va Madli Dorius qirol bo’ldi.